İşyerinde Mobbing: Hukuki Tanımı ve Başvuru Yolları
Psikolojik tacizin hukuki çerçevesi, ispat araçları ve işçinin başvurabileceği hukuki yollar.
Mobbing; işyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından sistematik biçimde uygulanan, mağdurun itibarını zedelemeye, dışlanmasına ya da işten ayrılmaya zorlanmasına yönelik psikolojik taciz davranışlarının bütünüdür. Türk hukukunda mobbing, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesiyle düzenlenmekte; işverenin işçiyi koruma ve gözetme yükümlülüğü kapsamında değerlendirilmektedir.
Mobbingi Oluşturan Davranışlar
Mobbingin hukuki anlamda gerçekleştiğinden söz edilebilmesi için taciz davranışlarının sistematik, sürekli ve kasıtlı biçimde uygulanması gerekmektedir. Tek seferlik olumsuz bir davranış ya da olağan iş stresi mobbing olarak nitelendirilemez.
Sık karşılaşılan mobbing davranışları:
- Sürekli eleştiri, aşağılama veya küçük düşürme
- Kasıtlı olarak anlamsız veya aşağılayıcı görevler verilmesi
- İletişimin ve bilgi akışının engellenmesi
- Toplantılardan ve sosyal ortamlardan dışlanma
- Asılsız söylentiler yayarak itibarın zedelenmesi
- Performansın kasıtlı olarak olumsuz değerlendirilmesi
İspat Yükü
Mobbing davalarında ispat yükü büyük önem taşımaktadır. Mağdurun yaşadığı tacizi delillendirmesi gerekmekle birlikte, Yargıtay kararlarında mobbingin ispatında her türlü delile başvurulabileceği kabul edilmektedir. E-postalar, mesajlaşma kayıtları, tanık ifadeleri, sağlık raporları ve psikolojik destek belgeleri ispat açısından belirleyici olabilmektedir.
Başvurulabilecek Hukuki Yollar
Mobbing mağduru işçi; iş akdini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep edebilir, ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açabilir. İşverenin mobbinge ses çıkarmaması ya da bizzat uygulaması halinde tazminat sorumluluğu daha da ağırlaşmaktadır. Bunların yanı sıra iş mahkemesinde açılacak dava ile eşit davranma yükümlülüğünün ihlali de ileri sürülebilir.
Mobbing vakalarında hukuki sürecin sağlıklı yürütülebilmesi için yaşanan olayların tarih ve içerikle birlikte kayıt altına alınması, mümkün olan her delil türünün korunması büyük önem taşımaktadır.
